1
1

 

Historie van de Schiffelerhof

Als de hoeve in 14e eeuw voor het eerst in de archieven opduikt, is ze van bescheidener omvang. Het goed bestond waarschijnlijk uit een hoeve met een weerbare woontoren, die in een van de inmiddels verdwenen vijvers bij het zuidelijk ervan gelegen dalletje moet hebben gestaan. Hierop duidt de benaming “de hof met den Kaltenburg”, die in een document uit 1482 voorkomt.

 

Familie van Retersbeek

In die tijd, 1470 om precies te zijn, treft men ook voor het eerst de naam “Schiffelersgoed” of “Schiffeler” aan. Geopperd is dat de namen afgeleid zijn van de in die tijd veel voorkomende geslachtsnaam Schiflart. Een andere verklaring is echter ook dat “Schiffel” wijst op een manier van landontginning, waarbij de begroeide bovenlaag van de grond werd losgemaakt en in brand werd gestoken. De geschiedenis gaat echter verder terug dan 1470. In 1381 was ene Gerard van Retersbeek met de hoeve beleend. Deze tak van de familie Van Retersbeek werd ook “Van Galdenborn” genoemd.

 

Familie van Schaesberg

De Schiffelerhof bleef nog geruime tijd in handen van deze Van Retersbeek, al noemde de familie zich snel al anders. In het begin van de 15e eeuw namelijk stierf het adellijke geslacht Van Schaesberg uit en door vererving kwamen de Van Retersbeeks in het bezit van de rijke goederen van die familie. De naam Van Retersbeek werd Van Schaesberg nadat de familie op het kasteel was gaan wonen.

Nieuw herenhuis voor familie Burette, Vignon en Heldewier

Door verkoop en vererving kwam de Schiffelerhof in de volgende eeuwen in verschillende handen terecht. In 1655 kocht de Akense koopman Henri Vignon, echtgenoot van Anna Burette, het goed, samen met de hoeve Corisberg. Het bezit van de twee goederen bleef tot in de 18e eeuw binnen de kring der herhaaldelijk met elkaar verwante families Burette, Vignon en Heldewier. In het laatste kwart van de 17e eeuw werd op de noord-oostelijke hoek van de thans om een gesloten binnenplaats gebouwde hoeve een nieuw herenhuis opgetrokken. Daarvan zijn binnen de hofgevel op de eerste verdieping nog een drietal oorspronkelijke ramen bewaard gebleven.

 

Splitsing hof door Jan-Willem Lintgens Schoonbrood van Ubachsberg

De poort die nu de binnenplaats afsluit moet korte tijd later tegen het herenhuis zijn aangebouwd. Omstreeks 1700 werd boven de poortdoorgang een kamer tegen het huis aangebouwd. In 1765 werd de Schiffelerhof verkocht aan Jan-Willem Lintgens Schoonbrood van Ubachsberg, die reeds pachter was. Het goed omvatte toen een herenhuis, boerderij, weilanden, boomgaarden en visvijvers. Rond 1800 vonden weer ingrijpende veranderingen plaats. Het bedrijf werd door erfdeling in tweeen gesplitst met verschillende eigenaren. Daarbij werd de aan het herenhuis aansluitende lagere vleugel als woonhuis ingericht.

 

De hof in brand

Schokkendere zaken bleven verder uit totdat de hoeve in 1930 door een brand werd getroffen. De schade was groot, maar de westelijke en noordelijke vleugels werden herbouwd. Hierbij werden nogal wat wijzigingen aan het gebouw aangebracht. Na 1945 werd het noordelijke gedeelte van de Schiffelerhof nog eens gesplitst en kwam een derde woonhuis tot stand. De hoeve verloor na verloop van tijd ook de functie van boerderij. Na de Tweede Wereldoorlog verviel de Schiffelerhof steeds meer en ging uiteindelijk over in handen van de gemeente Heerlen.

 

Verwaarlozing

Gemeentelijke plannen om een kinderboerderij in de hoeve te vestigen haalden het niet en een roemloos einde leek het historische gebouw beschoren. Door het uitblijven van noodzakelijk onderhoud brokkelden de muren van de monumentale hoeve af en door de daken waren de sterren duidelijk te zien.

 

Restauratie

Gelukkig namen rond 1980 een aantal Heerlenaren, waaronder wethouder Jos Zuidgeest, het initiatief om de Schiffelerhof in zijn roem te herstellen. De Stichting Schiffelerhof werd opgericht en deze kocht de hoeve van de gemeente Heerlen. De middeleeuwse hoeve werd aangemerkt als zowel nationaal -, provinciaal als gemeentelijk monument. Tijdens een periode van restauratie zijn er in de monumentale hoeve een vijftiental huur- en koopwoningen gerealiseerd. Waarbij iedereen naast een eigen woning, ook een aantal centrale voorzieningen hebben die samen gedeeld worden.